Boże Narodzenie

Boże Narodzenie na Orawie jest jednym z najbogatszych w tradycję okresów obrzędowych, łączącym silny wymiar religijny z licznymi zwyczajami ludowymi. Rozpoczyna je Wigilia (24 XII), dzień ścisłego postu i przygotowań do uroczystej wieczerzy.

W Wigilię przestrzega się wielu zwyczajów i zakazów – nie składa się wizyt, unika pożyczania przedmiotów, a cały dzień ma charakter wyciszenia i oczekiwania. Ważnym elementem jest przygotowanie domu i gospodarstwa do świąt: przynosi się podłaźnik (drzewko iglaste), którym dekoruje się izbę, a później zastępuje go choinka.

Podczas wieczerzy wigilijnej obecna jest bogata symbolika – dzieli się opłatkiem, pozostawia wolne miejsce dla zmarłych, a pod obrus wkłada się siano i zboże jako znak urodzaju. Każda potrawa ma swoje znaczenie, a jej spożycie ma zapewnić pomyślność w nadchodzącym roku. Wierzy się także, że różne znaki podczas wieczerzy i Wigilii mogą przepowiadać przyszłość, np. losy domowników.

Dzień Bożego Narodzenia (25 XII) ma charakter spokojny i rodzinny – ogranicza się codzienne prace, skupiając się na przeżywaniu święta i udziale w nabożeństwach. Podkreśla się również znaczenie wspólnoty oraz zakaz wykonywania wielu czynności gospodarskich.

Do obrzędowości należy także dzień św. Szczepana (26 XII), kiedy rozpoczyna się kolędowanie. Po domach chodzą kolędnicy z turoniem, gwiazdą i innymi przebierańcami, wykonując pieśni i otrzymując w zamian dary. Jest to początek okresu kolędniczego, który na Orawie ma wyjątkowo bogatą formę.